خشم چیست ؟

 یک احساس طبیعی درونی که همه افراد به نوعی آن را تجربه می کنند. هر وضعیتی که ما را ناکام کند باعث ایجاد احساس خشم می شود.

چرا خشمگین می شویم؟

 ۱. به چیزی که می خواهیم نمی رسیم

۲. یا مورد حمله قرار می گیریم.

۳. یا حس می کنیم که تحقیر شده ایم.

و بعضی موقعیت ها نیز حالت خشم را در ما ایجاد می کند مثل ترافیک، باز نشدن قفل توسط کلید. و . گاهی از دست خودمان خشمگین میشویم مثل وقتی که در حد انتظارمان ظاهر نشده یا در کارمان اهمال کرده ایم.

  • گاهی شرایط سبب بروز خشم می گردد مثل گرسنگی شدید، نور زیاد، سر و صدای بیش از حد،سرما یا گرمای شدید. .

خشم ممکن است در درون ذهن ما و ناشی از افکار ما باشد. با تفسیر بد ما از اوضاع، خشم را تولید کند.

خشم بایستی بطور صحیح مدیریت و کنترل شود تا به ما انرژی برای رسیدن به اهدافمان را بدهد. وبتوانیم به مسائل و مشکلات رسیدگی کنیم.  و به ما شجاعت بخشد تا با قاطعیت خواسته هایمان را ابراز کنیم.

نکته: اگر خشم مدیریت و کنترل نشود و به شیوه ای غلط ابراز گردد و سبب واکنش های غضب آلود و پرخاشگرانه گردد، نه تنها مشکلات حل نشده باقی می ماند بلکه بیشتر نیز می شود که مهمترین اثر منفی آن، اختلال ارتباط با دیگران است.

عوارض عدم کنترل خشم چیست؟

هنگام بروز عصبانیت، تمرکز و ادراک بسیار محدود شده و همه توجه و فکر ما به موضوعی که از آن خشمگین شده ایم متوجه می شود. پردازش اطلاعات مختل و امکان تفکر سازنده، ارزیابی صحیح و استدلال کارآمد بسیار ضعیف می گردد. این وضعیت باعث عدم تناسب رفتار ما با مشکل می شود.

تکرار این عمل سبب رنجیدگی اطرافیان و مختل شدن ارتباط ما با آنها می گردد. همچنین کنترل نکردن خشم و فوران آن بصورت پرخاشگری سبب کاهش حافظه، توجه و تمرکز نسبت به موقعیت و رفتار اطرافیان می گردد و کارآیی ما را ضعیف می کند. از طرفی خشمگین شدن های متوالی در درازمدت زمینه ساز بروز اختلالات قلبی – عروقی شده و می تواند موجب سکته قلبی یا مغزی شود.

ابراز خشم در چه صورت مخرب است؟
  • اگر خشم سبب ایجاد دشمنی، تنفر، ناکامی یا رنجیدگی فرد دیگری شود.
  • اگر خشم سبب ایجاد افسردگی، بی خوابی و مشکلات جسمی مثل سردرد و ناراحتیهای قلبی_عروقی گردد. .
  • اگر خشم سبب ایجاد رفتارهای پرخاشگرانه یا منفعلانه شود.
نشانه های بروز خشم چیست؟

بدن هنگام بروز خشم حالت برانگیختگی و آماده باش پیدا می کند.

* افزایش ضربان قلب

تغییرات رنگ چهره (سرخ شدن یا رنگ پریدگی)

* انقباض عضلات بدن

سرد شدن و لرزش بدن گشاد شدن مردمک چشم.

 احساس تیر کشیدن در نقطه ایی از بدن .

افزایش سرعت تنفس

* عرق کردن، بی حسی و کرختی

داغ شدن یا یخ کردن

* لرزش صدا

این علایم در افراد مختلف متفاوت است و توالیهای خاصی دارد.

نکته: هر فرد برای اینکه خشم خود را کنترل کند لازم است ابتدا الگوی برانگیختگی خود را شناسایی کند و ببیند که نشانه های خشم (جسمی-روانی ) به چه ترتیبی در او شروع می شود و ادامه می یابد و آخرین نشانه ایی که پس از آن خشم در حد غیرقابل کنترل فوران می کند کدام است.

روش های ابراز خشم در افراد مختلف چگونه است؟
  1. رفتار منفعلانه: احساس خشم را در خود فرو می برد و چیزی نمی گوید. آن را پنهان می کند و با توسل به اهمال کاری، دلیل تراشی، اظهار ناتوانی و فراموش کاری یا انجام ندادن خواسته فرد مقابل بروز می کند.

* این روش درست نیست، زیرا موجب می شود عقده های متراکم در درون شما شکل گیرد و حقوقتان پایمال گردد..

 

۲. رفتار پرخاشگرانه: احساسات فرد بدون کنترل، از طریق توهین، طعنه، برچسب زدن، تحقیر، درگیری های فیزیکی، صدمه زدن و رفتار خصمانه بروز می کند.

* این روش درست نیست و باعث پایمال شدن حقوق دیگران می شود.

 ۳. رفتار قاطعانه: به معنی ابراز و توصیف احساسات، افکار و نظرات خود است، یعنی بدون اینکه حقی از شما سلب گردد بر اعتقادات خود پایداری می کنید. بدون اضطراب، احساسات و انتقادات خود را بیان می کنید و در عین حال حق دیگران را نیز محترم می شمارید.

چگونه خشم خود را مدیریت کنیم؟
  • تشخیص دهید که عصبانی هستید. خشم یک احساس طبیعی است آن را انکار نکنید و از آن نترسید.و نقش خود را در بروز مشکل بطور منصفانه بررسی کنید و آن را بپذیرید.

 خشم و پرخاشگری با هم فرق دارند.

شما بدون پرخاشگری هم می توانید خشم خود را ابراز کنید.

  • در مورد ابراز یا عدم ابراز خشم تان تصمیم گیری کنید.

بهتر است قصد فرد مقابل را از رفتارش متوجه شوید سپس قضاوت کنید.

 خشمهای جزیی و ناکامی های کوچک را در خود نگاه ندارید. چون تراکم آنها در درون به احساسات پیچیده مبدل و ممکن است منفجر شود.

 سعی کنید قصد و علت رفتار طرف مقابل را بفهمید. آیا مغرضانه بود یا بی غرض این کار از او سر زده است .

 احساسات خود را با کلمات «من»، «مال من» توصیف کنید نه «تو»، مثلا بجای اینکه بگوئید «هیچوقت نگاه نمی کنی کجا داری میری» بگویی «به من تنه زدی و پرونده ها ریخت روی زمین»

  • دقت کنید پیام کلامی و غیر کلامی شما هماهنگ باشد.

اگر عصبانی هستید حالت چهره و ژست شما آن را نشان دهد.

  • پس از بیان احساس خود نسبت به او، منتظر توضیح او بمانید. واقعا به حرفهای او گوش دهید.
  • از او بخواهید که جهت حل مشکل یا عدم تکرار آن در آینده راه حل هایی پیشنهاد کند.
  • هدف شما مذاکره است نه منازعه. شما نمی خواهید فقط خشمتان را بر سر او خالی کنید.
  • احساس خود را پس از مدیریت خشم ملاحظه کنید. آیا از اینکه کار را بجای باریک نکشانیده اید،

خوشحال نیستید؟!

چگونه بر خشم خود غلبه کرده و آنرا به آرامش تبدیل کنیم؟

برای کنترل خشم یک قانون کلی وجود دارد و آن این است که بین عاملی که ایجاد خشم کرده و عکس العملی که می خواهیم نشان دهیم، یک وقفه یا فاصله ایجاد کنیم. این وقفه کمک می کند تا آرامش نسبی پیدا کرده و بتوانیم تصمیم صحیح بگیریم.

  • وضعیت خود را تغییر دهید.
  • موسیقی گوش کنید.
  • به پیاده روی بروید و ورزش کنید.
  • تلویزیون نگاه کنید.
  • خشم و استرس از خود دور کنید
  • محیط را ترک کنید.

نفس عمیق بکشید تا شماره ۴ شمرده و سپس آنرا به آرامی از دهان خارج کنید.

  • کتاب مورد علاقه تان را بخوانید.
  • دوچرخه سواری کنید.
  • یک لیوان آب سرد بنوشید.
  • افکار و احساسات خود را روی کاغذ بنویسید و با صدای بلند برای خود بخوانید.
  • همه عصبانیت خود را در تنهایی بصورت کلامی ابراز کنید. یعنی هر آنچه را در دل دارید به زبان بیاورید.
  • افکار خشم برانگیز را متوقف کنید. هرگاه متوجه این افکار شدید با صدای بلند یا در ذهن خود فریاد بزنید «بس کن، کافی است»
  • بهتر است فکر خود را متوجه مسائل دیگری کنید. به تصاویر زیبا در درون ذهنتان فکر کنید. و می توانید از یک شخص دیگر کمک بگیرید. مثلا با او قرار بگذارید که هرگاه افکار خشم برانگیزخود را با او در میان می گذارید بگوید بس کن.
    • از تکنیک خود آرام سازی استفاده کنید
  • شوخ طبعی بسیار کمک کننده است. گاهی با شوخ طبعی می توان به دیگران کمک کرد تا خشم خود فائق آیند.

گرد آوردنده : معصومه ترابی کارشناس ارشد روانشناسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *