اضطراب جدایی در شروع مهد؛ برنامهٔ ۱۴ روزهٔ سازگاری کودک
شروع مهدکودک برای کودک و خانواده یک تغییر مهم است. کودکی که بیشتر ساعات روز را کنار مادر می‌گذراند، حالا باید وارد محیطی تازه شود، با مربی و هم‌بازی‌های جدید آشنا شود و برای چند ساعت از خانه فاصله بگیرد. ممکن است صبح‌ها بهانه‌گیری کند، کیفش را نپذیرد یا هنگام رسیدن به در مهد به مادر بچسبد. این واکنش‌ها برای والدینی که می‌خواهند فرزندشان تجربه‌ای شاد و امن داشته باشد، نگران‌کننده است؛ اما شناخت اضطراب جدایی و داشتن برنامه‌ای قابل پیش‌بینی می‌تواند این دوره را آرام‌تر کند.
در این مقاله نینوپیا، ابتدا نشانه‌های معمول و هشداردهنده را از هم جدا می‌کنیم، سپس کارهایی را که پیش از شروع کلاس می‌توان در خانه انجام داد توضیح می‌دهیم. در ادامه، یک برنامه عملی چهارده‌روزه ارائه می‌شود. این برنامه نسخه‌ای قطعی برای همه کودکان نیست؛ سرعت پیشرفت باید با توجه به سن، خلق‌وخو، تجربه‌های قبلی و واکنش کودک تنظیم شود.
اضطراب جدایی چیست و چرا مهر اوج آن است
اضطراب جدایی واکنشی عاطفی است که هنگام دور شدن کودک از مادر، پدر یا مراقب اصلی بروز می‌کند. در سال‌های نخست زندگی، کودک هنوز در حال یادگیری این موضوع است که فرد مورداعتمادش حتی وقتی دیده نمی‌شود، همچنان وجود دارد و دوباره بازمی‌گردد. اضطراب جدایی در این سن بخشی از رشد عاطفی بسیاری از کودکان است.
در شروع مهد، اضطراب جدایی ممکن است با چند تغییر هم‌زمان تشدید شود: ساعت خواب و بیداری عوض می‌شود، مسیر تازه‌ای را طی می‌کند، افراد ناآشنا می‌بیند و باید بخشی از روز را دور از خانواده بگذراند. برای همین ممکن است در هفته‌های آغازین مهر حساس‌تر شود یا در خانه نیز بیشتر دنبال مادر بگردد. بعضی کودکان خیلی زود با محیط ارتباط می‌گیرند و بعضی دیگر به فرصت و حمایت بیشتری نیاز دارند. در این مسیر، اضطراب جدایی را باید با همدلی پاسخ داد، نه با عجله و مقایسه.
واکنش کودک را با خواهر، برادر یا هم‌کلاسی‌اش مقایسه نکنید. اضطراب جدایی در کودکان شدت و شکل یکسانی ندارد. تجربه جدایی، خلق‌وخو، میزان آشنایی با جمع و حتی خستگی روزانه بر رفتار او اثر می‌گذارند. هدف این نیست که کودک هیچ‌وقت دلتنگ نشود؛ هدف آن است که مطمئن شود در محیط تازه مراقب امنی دارد و والدین طبق قولشان برمی‌گردند.
تفاوت گریهٔ طبیعی روزهای اول با نشانه‌هایی که باید جدی گرفت
اشک ریختن هنگام ورود به کلاس در روزهای اول می‌تواند بخشی از واکنش طبیعی کودک به تغییر باشد. در بسیاری از موارد، اضطراب جدایی با شناخت محیط و اعتماد به مربی کمتر می‌شود. مهم است بدانیم پس از رفتن والد چه اتفاقی می‌افتد. کودکی که چند دقیقه ناراحت است، سپس با کمک مربی آرام می‌شود، بازی می‌کند، میان‌وعده می‌خورد و در فعالیتی شرکت می‌کند، ممکن است در مسیر عادت کردن باشد؛ حتی اگر صبح روز بعد دوباره اعتراض کند.
در مقابل، اگر ناراحتی بیشتر ساعات حضور ادامه پیدا کند، کودک نتواند با مربی ارتباط بگیرد یا وضعیتش روزبه‌روز دشوارتر شود، لازم است موضوع دقیق‌تر بررسی شود. تداوم اضطراب جدایی را نباید فقط بهانه‌گیری تلقی کرد. به‌ویژه اگر هم‌زمان خواب، اشتها یا رفتار او در خانه تغییر محسوسی داشته باشد، بهتر است والدین فقط به گذشت زمان اکتفا نکنند.
به این نشانه‌ها توجه کنید:
- کودک مدت زیادی پس از خداحافظی آرام نمی‌شود یا در تمام مدت حضور بی‌قرار است.
- از خوردن و نوشیدن در مهد امتناع می‌کند یا در فعالیت‌های معمول شرکت نمی‌کند.
- پیش از رفتن، مرتب از دل‌درد، تهوع یا سردرد شکایت می‌کند و این وضعیت تکرار می‌شود.
- خوابش مختل شده، کابوس می‌بیند یا شب‌ها به‌طور غیرمعمول از مادر جدا نمی‌شود.
- پس از چند هفته همچنان ترس شدید دارد یا رفتارهایی مانند گوشه‌گیری و پرخاشگری در او بیشتر شده است.
یک روز دشوار به‌تنهایی معیار قضاوت نیست. گاهی اضطراب جدایی پس از یک بیماری یا تعطیلی کوتاه دوباره پررنگ می‌شود. بهتر است روند چندروزه را با گزارش مربی و مشاهدات خانه کنار هم بگذارید. اگر کودک در کلاس آرام می‌شود اما لحظه ورود سختی دارد، برنامه خداحافظی و آماده‌سازی را اصلاح کنید؛ اگر در تمام روز ناراحت است، علت‌های محیطی و عاطفی را جدی‌تر بررسی کنید.
دو هفته قبل از مهد: کارهایی که در خانه نتیجه می‌دهد
آماده‌سازی را به شب قبل موکول نکنید. آشنایی تدریجی با برنامه جدید باعث می‌شود کودک بداند چه چیزی در انتظارش است و احساس کند در اتفاق‌های پیش رو سهمی دارد.
۱. با زبان ساده توضیح دهید.
درباره زمان رفتن، بازی‌ها، حضور مربی و زمان برگشتن صحبت کنید. از قول‌هایی مانند «اصلاً دلتنگ نمی‌شوی» یا «همه‌چیز همیشه عالی است» پرهیز کنید؛ بهتر است بگویید ممکن است دلتنگ شوی، اما مربی کنارت است و من بعد از پایان برنامه برمی‌گردم.
۲. مهد را در خانه بازی کنید.
با عروسک‌ها نقش کودک، مادر و مربی را اجرا کنید. عروسک به کلاس می‌رود، با یک نفر آشنا می‌شود، بازی می‌کند و سپس مادرش برمی‌گردد. اجازه دهید کودک داستان را تغییر دهد و احساسات عروسک را نام‌گذاری کند. این بازی فرصتی برای پرسیدن سؤال‌های پنهان اوست.
۳. جدایی‌های کوتاه و قابل اعتماد بسازید.
کودک را برای مدتی کوتاه نزد فردی آشنا بگذارید و دقیقاً بگویید چه زمانی برمی‌گردید. پس از بازگشت، به قولتان اشاره کنید. ناگهان ناپدید نشوید و برای تمرین، کودک را با فردی که به او اعتماد ندارد تنها نگذارید.
۴. برنامه خواب را جلو بیندازید.
اگر ساعت بیداری تغییر می‌کند، چند روز زودتر زمان خواب شبانه را به‌تدریج تنظیم کنید. صبحانه ساده، لباس آماده و خروج بدون عجله از خانه، فشار شروع روز را کمتر می‌کند.
۵. وسایل را با مشارکت او آماده کنید.
اجازه دهید میان دو کوله یا قمقمه مناسب انتخاب کند. اگر مهد اجازه می‌دهد، یک وسیله کوچک و آشنا همراهش باشد. این انتخاب‌های محدود حس کنترل و مشارکت ایجاد می‌کند.
۶. مسیر و ساختمان را از قبل ببینید.
اگر امکان دارد، در روزی خلوت از جلوی مهد عبور کنید یا با هماهنگی مسئولان، حیاط و کلاس را کوتاه ببینید. درباره آنچه دیده‌اید با هم حرف بزنید و از کودک نخواهید همان لحظه با همه ارتباط برقرار کند.
۷. احساسات را نام‌گذاری کنید.
وقتی می‌گوید نمی‌خواهم بروم، پاسخ ندهید که چیزی برای ترسیدن وجود ندارد. بگویید «شاید هنوز اینجا برایت ناآشناست» و بعد یک راهکار کوچک پیشنهاد کنید. شنیده شدن، به کودک کمک می‌کند به جای پنهان کردن نگرانی، درباره آن حرف بزند.
این تمرین‌ها به سازگاری با مهد کودک کمک می‌کنند، به‌خصوص وقتی مادر و مربی درباره زمان حضور، شیوه خداحافظی و فعالیت‌های آرام‌کننده هماهنگ باشند. برای کودکانی که اضطراب جدایی بیشتری دارند، بهتر است تمرین‌ها آهسته‌تر پیش برود.
برنامهٔ روزبه‌روز سازگاری با مهد کودک (روز ۱ تا ۱۴)
جدول زیر یک الگوی پیشنهادی برای سازگاری با مهد کودک است. زمان‌ها را می‌توان کوتاه‌تر یا طولانی‌تر کرد و لازم نیست هر کودک دقیقاً در روز مشخص‌شده وارد مرحله بعد شود. اگر کودک بیمار، خسته یا به‌شدت آشفته است، بهتر است برنامه با هماهنگی مهد تعدیل شود. پیشرفت را با احساس امنیت و توانایی مشارکت بسنجید، نه فقط با تعداد ساعت‌هایی که کودک بدون گریه می‌ماند.
| روز | برنامه پیشنهادی | هدف |
| روز ۱ | ۳۰ تا ۴۵ دقیقه حضور همراه مادر | آشنایی با فضا |
| روز ۲ | ۴۵ تا ۶۰ دقیقه بازی همراه مادر | شناخت مربی و وسایل |
| روز ۳ | حدود یک ساعت حضور و چند دقیقه فاصله گرفتن مادر | تجربه فاصله کوتاه |
| روز ۴ | جدایی ۱۵ تا ۳۰ دقیقه‌ای با حضور مربی | اعتماد به بازگشت |
| روز ۵ | یک تا یک‌ونیم ساعت حضور بدون مادر | ارتباط با مربی |
| روز ۶ | حدود دو ساعت حضور | شرکت در فعالیت کوتاه |
| روز ۷ | دو تا سه ساعت حضور | تجربه بازی و میان‌وعده |
| روز ۸ | حدود سه ساعت حضور | تثبیت ارتباط |
| روز ۹ | سه تا چهار ساعت حضور | مشارکت گروهی |
| روز ۱۰ | حضور تا زمان ناهار | تجربه برنامه غذایی |
| روز ۱۱ | حضور تا پایان ناهار | افزایش استقلال |
| روز ۱۲ | حضور تا زمان استراحت | آشنایی با روتین |
| روز ۱۳ | نیم‌روز، در صورت آمادگی | تثبیت برنامه |
| روز ۱۴ | تکرار نیم‌روز با زمان ثابت | ارزیابی روند |
روز ۱ تا ۳: حضور کوتاه با همراهی مادر
در سه روز نخست، مادر می‌تواند در فضای تعیین‌شده کنار کودک بماند و او را با کلاس، سرویس بهداشتی، محل بازی و مربی آشنا کند. بهتر است مادر نقش همراه آرام را داشته باشد، نه اینکه تمام مدت به جای کودک صحبت کند یا او را به بازی وادار کند. کودک ممکن است ابتدا فقط تماشا کند؛ همین مشاهده هم بخشی از آشنایی است.
در روز سوم، اگر کودک آمادگی داشت، مادر برای چند دقیقه در فاصله‌ای نزدیک قرار بگیرد و سپس برگردد. زمان جدایی را از قبل اعلام کنید و آن را ناگهانی طولانی نکنید. اگر کودک هنوز مضطرب است، حضور همراه را ادامه دهید و با مربی درباره نشانه‌های آمادگی گفت‌وگو کنید.
روز ۴ تا ۷: خداحافظی کوتاه و بازگشت زودهنگام
در این مرحله، جدایی کوتاه و مشخص تمرین می‌شود. مادر جمله ثابتی می‌گوید، کودک را به مربی می‌سپارد و در زمان توافق‌شده برمی‌گردد. بهتر است مربی بلافاصله فعالیتی آشنا پیشنهاد کند؛ مانند ورق زدن کتاب تصویری، ساختن برج با مکعب‌ها یا آب دادن به گلدان کلاس.
اگر کودک در روز چهارم هنوز آمادگی ندارد، همان مرحله را تکرار کنید. در این وضعیت ممکن است اضطراب جدایی با افزایش تدریجی اعتماد کاهش پیدا کند. اصرار بر افزایش ساعت فقط برای اینکه جدول کامل شود، می‌تواند تجربه مهد را دشوارتر کند. در پایان هر روز از مربی بپرسید کودک چه زمانی آرام شد، چه چیزی کمکش کرد و آیا در بازی یا غذا خوردن مشارکت داشت. این پیگیری به سازگاری با مهد کودک سرعت نمی‌دهد مگر آنکه بر پایه نیاز واقعی کودک باشد.
روز ۸ تا ۱۴: نیم‌روز کامل و تثبیت روتین
در صورت بهتر شدن وضعیت، زمان حضور را کم‌کم تا ناهار و سپس نیم‌روز افزایش دهید. برنامه صبحگاهی خانه، زمان تحویل کودک و ساعت برگشت تا جای ممکن ثابت بماند. اگر مهد زمان استراحت دارد، درباره آمادگی کودک و امکان حضور تدریجی در آن بخش با مربی صحبت کنید.
روزهای سیزدهم و چهاردهم زمان ارزیابی هستند، نه آزمون موفقیت. بررسی کنید کودک چقدر زودتر آرام می‌شود، آیا نام مربی و دوستان را می‌گوید، آیا از فعالیتی لذت می‌برد و آیا پس از برگشت به خانه فرصت استراحت دارد. اگر هنوز به نیم‌روز نرسیده‌اید، ادامه مرحله قبلی کاملاً قابل قبول است. هدف سازگاری با مهد کودک، رسیدن به حضور امن و قابل تحمل است، نه اجرای بی‌کم‌وکاست جدول. سازگاری با مهد کودک زمانی پایدارتر می‌شود که کودک احساس کند نظر و احساسش شنیده می‌شود.
آیین خداحافظی؛ جمله‌ای که می‌گویید و کاری که نمی‌کنید
خداحافظی بهتر است کوتاه، گرم و قابل پیش‌بینی باشد. برای نمونه بگویید: «عزیزم، الان می‌رم سر کار و بعد از ناهار میام دنبالت. تو با مربی بازی می‌کنی. دوستت دارم.» اگر کودک مفهوم ساعت را نمی‌داند، زمان را با رویدادی آشنا توضیح دهید؛ مثلاً بعد از ناهار یا بعد از قصه.
در لحظه خداحافظی، احساس او را تأیید کنید: «می‌دانم دلت می‌خواهد بیشتر کنارم باشی.» سپس با آرامش کودک را به مربی بسپارید. پنهانی خارج نشوید، تهدید نکنید و برای ساکت کردن او وعده‌ای ندهید که نمی‌توانید انجام دهید. چند بار برگشتن به کلاس نیز ممکن است جدایی را طولانی و نامطمئن کند.
اگر کودک گریه می‌کند، لازم نیست وانمود کنید ناراحتی او را نمی‌بینید. گریه کودک در مهد را با سرزنش یا تهدید پاسخ ندهید؛ ابتدا احساس او را بپذیرید. با مهربانی و قاطعیت خداحافظی کنید و پس از خروج، طبق توافق با مربی از وضعیتش مطلع شوید. مهم است که زمان برگشت را رعایت کنید؛ تکرار این تجربه به کودک نشان می‌دهد حرف والد قابل اعتماد است.
گریه کودک در مهد از زبان مربی: چه چیزی از بیرون دیده نمی‌شود
مادر معمولاً لحظه ورود را می‌بیند، اما مربی می‌تواند رفتار کودک را در ساعت‌های بعد توصیف کند. گاهی گریه کودک در مهد کوتاه است و پس از شروع بازی فروکش می‌کند. ممکن است کودک در آغوش مربی آرام شود، ابتدا از دور بازی دیگران را تماشا کند و بعد به جمع بپیوندد. بنابراین یک تصویر کوتاه از دم در، تمام تجربه روزانه او را نشان نمی‌دهد.
از مربی سؤال‌های مشخص بپرسید: کودک چند دقیقه بعد از رفتن شما آرام شد؟ آیا آب و میان‌وعده خورد؟ با کدام فعالیت ارتباط گرفت؟ آیا در طول روز دوباره سراغ شما را گرفت؟ چه چیزی باعث ناراحتی یا آرامش او شد؟ پاسخ‌های دقیق، از جمله زمان تقریبی آرام شدن، برای تصمیم‌گیری مفیدتر از عبارت کلی «خوب بود» است.
در عین حال، نباید ناراحتی طولانی را عادی جلوه داد. اگر گریه کودک در مهد در بیشتر ساعات ادامه دارد، از بازی و ارتباط بازمی‌ماند یا مربی نمی‌تواند او را آرام کند، لازم است برنامه حضور و شرایط کلاس بازبینی شود. گفت‌وگوی محترمانه و منظم میان خانواده و مربی، بخش مهمی از حمایت از کودک است.
تجربهٔ سه مادر؛ چه کار کردند و چه چیزی جواب نداد
روایت‌های زیر نمونه‌های ترکیبی و آموزشی‌اند و مصاحبه واقعی با مادران مشخص نیستند. هدف آن‌ها نشان دادن چند موقعیت رایج است، نه ارائه نسخه‌ای یکسان برای همه خانواده‌ها.
مادر اول؛ خداحافظی کوتاه: این مادر متوجه شد هرچه بیشتر در راهرو می‌ماند و چند بار برمی‌گشت، فرزندش دوباره به او می‌چسبد. با مربی هماهنگ کرد، جمله ثابتی برای خداحافظی انتخاب کرد و پس از سپردن کودک کلاس را ترک کرد. مربی نیز در همان لحظه یک بازی آشنا پیشنهاد داد. مادر فهمید که گریه کودک در مهد لزوماً به معنای ناراحتی در تمام روز نیست. پس از مدتی، خداحافظی قابل پیش‌بینی‌تر شد.
مادر دوم؛ آشنایی پیش از شروع: مادر دیگری چند روز قبل از آغاز کلاس، با هماهنگی مهد، کودک را به دیدن حیاط و کلاس برد. در خانه هم درباره مربی و فعالیت‌ها صحبت کردند. روز اول هنوز دلتنگی وجود داشت، اما محیط برای کودک کاملاً ناآشنا نبود و راحت‌تر به اسباب‌بازی‌ها نزدیک شد.
مادر سوم؛ افزایش سریع ساعت حضور: در این نمونه، خانواده می‌خواستند کودک خیلی زود تمام‌وقت بماند. مادر تصور می‌کرد با نادیده گرفتن اضطراب جدایی، فرزندش زودتر مستقل می‌شود؛ اما فشار زیاد نتیجه معکوس داشت. با طولانی شدن روزها، خستگی و مقاومت او بیشتر شد. پس از گفت‌وگو با مربی، چند روز به حضور کوتاه‌تر برگشتند، زمان استراحت را جدی گرفتند و افزایش ساعت را آهسته‌تر انجام دادند. این تغییر فشار را کمتر کرد.
وجه مشترک این تجربه‌ها، توجه به واکنش واقعی کودک و هماهنگی بزرگسالان است. آنچه برای یک کودک مفید بوده ممکن است برای کودک دیگر مناسب نباشد؛ پس به جای مقایسه، روند فرزند خود را دنبال کنید.
چه زمانی سراغ مشاور کودک برویم؟
اگر پس از چند هفته هیچ بهبودی دیده نمی‌شود، ناراحتی کودک در بیشتر ساعات حضور ادامه دارد یا زندگی روزمره‌اش در خانه به‌طور محسوسی تحت تأثیر قرار گرفته، مشورت با متخصص کودک می‌تواند کمک‌کننده باشد. بررسی اضطراب جدایی به متخصص کمک می‌کند میان واکنش رشدی و مشکل نیازمند حمایت بیشتر تفاوت بگذارد. اختلال خواب پایدار، کاهش اشتها، شکایت‌های جسمی تکرارشونده، ترس شدید یا پسرفت رفتاری نیز دلایلی هستند که ارزش بررسی دارند.
در جلسه مشاوره، درباره سن کودک، زمان شروع مهد، تجربه‌های قبلی جدایی، برنامه حضور، واکنش مربی و تغییرات خانه توضیح دهید. اگر احتمال می‌دهید مسئله‌ای در محیط مهد وجود دارد، آن را نیز با جزئیات مطرح کنید. گاهی لازم است شیوه تحویل کودک، مدت حضور، رابطه با مربی یا حتی تناسب محیط با نیازهای او بررسی شود.
اضطراب جدایی همیشه با یک توصیه ساده برطرف نمی‌شود و در بعضی موارد به ارزیابی فردی نیاز دارد. گاهی نیز اضطراب جدایی با تغییر شرایط خانوادگی یا تجربه ناخوشایند در محیط تازه ارتباط دارد. هدف مشاور این نیست که کودک را به تحمل اجباری ناراحتی وادار کند؛ بلکه کمک می‌کند علت نگرانی شناخته شود و والدین و مربی راهی امن و متناسب پیدا کنند. برای دریافت راهنمایی می‌توانید از بخش «مشاوره و روانشناس کودک» نینوپیا استفاده کنید.
پرسش‌های پرتکرار مادرها دربارهٔ اضطراب جدایی
پنهانی رفتن بهتر است یا خداحافظی کردن؟
خداحافظی کوتاه و روشن بهتر است. پنهانی رفتن ممکن است اعتماد کودک را کم کند و باعث شود نگران ناپدید شدن ناگهانی مادر باشد. زمان برگشت را با کلمه‌هایی که می‌فهمد توضیح دهید و به قولتان عمل کنید. این کار به کاهش اضطراب جدایی کمک می‌کند.
اگر دو هفته گذشت و گریه ادامه داشت، مهد را عوض کنیم؟
نه لزوماً. ابتدا با مربی و مشاور بررسی کنید که اضطراب جدایی کودک چه زمانی کمتر می‌شود و آیا مسئله‌ای در محیط یا شیوه برخورد وجود دارد. اگر محیط برای کودک مناسب یا امن نیست، تغییر مهد می‌تواند یکی از گزینه‌ها باشد؛ اما صرف گذشت دو هفته برای تصمیم قطعی کافی نیست چرا که سازگاری با مهد کودک فرایندی زمان بر است .
نویسنده و بازبین تخصصی این مطلب
نویسنده: الهه فتاحی
بازبین تخصصی: مشاور کودک نینوپیا
این مطلب با هدف آگاهی‌بخشی به والدین تهیه شده است و جایگزین ارزیابی و مشاوره تخصصی متناسب با شرایط هر کودک نیست.
سوالات متداول درباره اضطراب جدایی در شروع مهد
۱. اضطراب جدایی در شروع مهد طبیعی است؟
بله، بسیاری از کودکان هنگام جدا شدن از والدین در روزهای اول مهد دچار نگرانی و گریه می‌شوند.
۲. اضطراب جدایی در چه سنی بیشتر دیده می‌شود؟
این حالت معمولاً در کودکان خردسال، به‌ویژه حدود ۱ تا ۳ سالگی، شایع‌تر است.
۳. سازگاری کودک با مهد چقدر طول می‌کشد؟
مدت سازگاری برای هر کودک متفاوت است؛ بعضی کودکان طی چند روز و برخی طی چند هفته به محیط جدید عادت می‌کنند.
۴. برای کاهش اضطراب جدایی قبل از مهد چه کنیم؟
با کودک درباره مهد صحبت کنید، او را با محیط آشنا کنید و جدایی‌های کوتاه‌مدت را در خانه تمرین کنید.
۵. آیا گریه کودک در مهد طبیعی است؟
بله، گریه در روزهای ابتدایی می‌تواند طبیعی باشد؛ اما باید به‌تدریج کمتر شود و کودک در طول روز آرام بگیرد.
۶. هنگام خداحافظی با کودک چه بگوییم؟
با لحنی آرام و مطمئن بگویید چه زمانی برمی‌گردید و پس از خداحافظی، بدون طولانی کردن لحظه جدایی، مهد را ترک کنید.
۷. آیا پنهانی رفتن از مهد کار درستی است؟
خیر، بهتر است با کودک خداحافظی کنید؛ رفتن پنهانی ممکن است اعتماد او را کاهش دهد و نگرانی‌اش را بیشتر کند.
۸. اگر کودک بعد از دو هفته همچنان گریه کند چه کنیم؟
با مربی درباره رفتار کودک صحبت کنید و در صورت ادامه یا شدت گرفتن ناراحتی، از مشاور کودک کمک بگیرید.
۹. نقش مربی در کاهش اضطراب جدایی چیست؟
مربی با استقبال گرم، ایجاد ارتباط عاطفی و سرگرم کردن کودک به او کمک می‌کند محیط مهد را امن و قابل اعتماد بداند.
۱۰. چه زمانی برای اضطراب جدایی باید به مشاور مراجعه کرد؟
اگر ناراحتی کودک شدید و طولانی است یا خواب، غذا خوردن و فعالیت‌های روزمره او را مختل کرده، بهتر است با مشاور کودک مشورت کنید.
